Jaren niet naar de tandarts geweest uit angst of schaamte: hoe begin je weer?
Op deze pagina
Kort antwoord
Je bent niet de enige: in een Nederlandse enquête onder 1.959 volwassenen had 24,3% angst voor de tandarts en 3,7% een tandartsfobie. Volgens de KNMT gaat het gebit zichtbaar achteruit als je het bezoek lang uitstelt. Je begint met een intake (C001, €57,01 in 2026); is er veel te doen, dan volgt een uitgebreid onderzoek voor een behandelplan. Bij heel veel angst kan je huisarts of tandarts je verwijzen naar een angsttandarts of een Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde.
Hoe vaak komt angst voor de tandarts voor?
Volgens de KNMT is een kwart van de Nederlanders bang voor de tandarts, en zijn zo'n 800.000 Nederlanders zo bang dat ze niet meer durven te gaan. Een Nederlandse enquête uit 2009 onder 1.959 volwassenen vond angst voor de tandarts bij 24,3%. Een tandartsfobie had 3,7%; dat was de meest voorkomende fobie in dat onderzoek. Vrouwen hadden vaker angst dan mannen.
Ook kosten houden mensen weg. Volgens het CBS ging in 2020 en 2021 bijna 8 op de 10 volwassenen minstens één keer per jaar naar de tandarts; bij lagere inkomens ongeveer 70%, bij de hoogste inkomens 87%. In 2024 zei 22,9% van de volwassenen dat ze het afgelopen jaar een bezoek aan de tandarts hadden vermeden of uitgesteld omdat het te duur was.
Wat gebeurt er met je gebit als je lang niet gaat?
Volgens de KNMT gaat het gebit zichtbaar achteruit als je het tandartsbezoek vaak lang uitstelt. Parodontitis kan lang onopgemerkt blijven, omdat het vaak pas laat klachten geeft. Hoe tandsteen ontstaat, lees je in tandsteen.
Dat klinkt misschien zwaar, maar er is ook goed nieuws: volgens de KNMT kan tijdige behandeling van parodontitis het verlies van tanden en kiezen voorkomen. Wachten maakt het dus niet makkelijker; beginnen wel.
Hoe begin je weer: het eerste bezoek
- Meld je aan bij een praktijk. Vertel bij het maken van de afspraak dat je lang niet bent geweest en dat je het spannend vindt.
- Je begint met een intake (C001): een kennismakingsconsult waarin je samen bespreekt wat je wilt bereiken met je mond.
- Als het nodig is, worden er röntgenfoto's gemaakt, zodat de tandarts ook ziet wat er tussen en onder je tanden zit.
- Is er veel te doen, dan volgt een uitgebreid onderzoek voor een behandelplan (C012).
- Je krijgt een begroting en bespreekt in welke volgorde je de behandeling wilt doen.
Je kunt je inschrijven via inschrijven. Spreek af dat je mag zeggen wanneer je even wilt stoppen. Moeten er veel dingen tegelijk worden hersteld, lees dan wat een gebitsrenovatie inhoudt.
Angst voor de tandarts als volwassene: welke hulp is er?
Volgens de KNMT kunnen kalmerende middelen zoals lachgas je helpen te ontspannen, vaak samen met een plaatselijke verdoving. Narcose wordt volgens de KNMT zelden gebruikt, vooral bij heel jonge kinderen of bij mensen die geen controle hebben over hun bewegingen. Meer lees je in tandarts onder narcose of met lachgas.
Is je angst heel groot, neem dan volgens de KNMT je huisarts in vertrouwen en laat je doorverwijzen naar een angsttandarts of een Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde. Daar werken speciaal opgeleide tandartsen en psychologen samen. Bijzondere tandheelkunde is volgens de KNMT bedoeld voor mensen die met gewone zorg hun gebit niet goed kunnen houden, bijvoorbeeld door een verstandelijke beperking, extreme angst of een extreme kokhalsneiging. In Nederland zijn er volgens de KNMT ruim 15 grote centra en enkele kleinere. De zorg daar is in principe tijdelijk: daarna ga je terug naar je eigen tandarts.
Het Zorginstituut beschrijft de route bij extreme angst zo: je tandarts of huisarts kan je doorverwijzen naar een psycholoog, daarna kan de tandarts je met extra tijd of aandacht behandelen, en lukt dat niet, dan volgt een angsttandarts. In bijzondere gevallen kun je met een licht slaapmiddel worden behandeld in een centrum voor bijzondere tandheelkunde.
Welke hulp bij angst Tandkoning zelf biedt, is nog niet vastgelegd. Vraag het bij het maken van de afspraak. Meer over hulp bij angst lees je op angst voor de tandarts.
Wat kost een nieuwe start bij de tandarts?
| Code | Omschrijving | Honorarium |
|---|---|---|
| C001 | Intake, met bepalen en bespreken van je zorgdoel | €57,01 Vanaf 1 januari 2027: €58,74 (+3,0%) |
| X10 | Kleine röntgenfoto, per foto | €21,00 Vanaf 1 januari 2027: €21,64 (+3,0%) |
| X21 | Kaakoverzichtsfoto, als die nodig is | €90,02 Vanaf 1 januari 2027: €92,75 (+3,0%) |
| C012 | Uitgebreid onderzoek voor een behandelplan | €135,03 Vanaf 1 januari 2027: €139,12 (+3,0%) |
| M03 | Gebitsreiniging, per 5 minuten | €16,82 Vanaf 1 januari 2027: €17,33 (+3,0%) |
Een intake met twee kleine foto's kost in 2026 €99,01 (C001 + 2 × X10). Wat daarna nodig is, verschilt sterk per persoon. Je krijgt vooraf een begroting en kunt de behandeling in stappen doen. Kost je behandeling €250 of meer, dan krijg je vooraf een begroting. Boven €500 krijg je die schriftelijk of digitaal.
- Vanaf 18 jaar vergoedt de basisverzekering maar een paar onderdelen van de mondzorg, zoals een kunstgebit (ook op implantaten) met een eigen bijdrage en specialistische kaakchirurgie.
- Ben je extreem angstig voor de tandarts, dan kan de extra tijd of aandacht van je tandarts uit de basisverzekering worden vergoed; de behandeling zelf niet.
- Voor bijzondere tandheelkundige zorg maakt het voor de basisverzekering niet uit of je jonger of ouder bent dan 18 jaar. Of jouw behandeling daaronder valt, hangt af van je situatie; vraag dat vooraf na bij je verzekeraar.
- Een aanvullende tandartsverzekering vergoedt soms een deel, meestal tot een maximumbedrag per jaar. Check je polis vóór de behandeling.
Heb je nu al pijn?
Wacht dan niet tot je de moed hebt gevonden voor een hele behandeling. Een tandarts kan eerst de pijn wegnemen. Tegen de pijn: volg de bijsluiter of het advies van je tandarts. Heb je een zwelling, koorts of pijn die erger wordt? Neem dezelfde dag contact op met je tandarts; buiten openingstijden met de spoedregeling van je tandarts of de huisartsenpost. Moeite met slikken of ademen: bel 112.
Veelgestelde vragen
Hoeveel mensen zijn bang voor de tandarts?
In een Nederlandse enquête onder 1.959 volwassenen had 24,3% angst voor de tandarts en 3,7% een tandartsfobie.
Ik ben jaren niet geweest. Hoe begin ik?
Maak een afspraak en vertel dat je lang niet bent geweest. Je begint met een intake; is er veel te doen, dan volgt een uitgebreid onderzoek en een behandelplan met begroting.
Wat kan helpen bij angst voor de tandarts?
Extra tijd en uitleg, kalmerende middelen zoals lachgas, en bij grote angst een angsttandarts of een Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde via je huisarts of tandarts.
Wordt behandeling bij tandartsangst vergoed?
Ben je extreem angstig voor de tandarts, dan kan de extra tijd of aandacht van je tandarts uit de basisverzekering worden vergoed; de behandeling zelf niet.
Wat kost een intake bij de tandarts?
Het NZa-maximumtarief voor een intake is in 2026 €57,01 (C001).
Gaat mijn gebit achteruit als ik lang niet ga?
Volgens de KNMT gaat het gebit zichtbaar achteruit als je het bezoek lang uitstelt. Tijdige behandeling van parodontitis kan het verlies van tanden en kiezen voorkomen.
Laatst bijgewerkt:
Bronnen
- Angst voor de tandarts · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op
- Oosterink FM, de Jongh A, 2009. Oosterink FM, de Jongh A, Hoogstraten J. Prevalence of dental fear and phobia relative to other fear and phobia subtypes. Eur J Oral Sci 2009;117(2):135-43 · peer-reviewed (bevolkingsenquête) · geraadpleegd op
- Met lager inkomen slechtere mondgezondheid en minder naar tandarts (24-11-2022) · CBS · geraadpleegd op
- Mensen met lage welvaart ervaren minder kans op goede zorg (11-6-2025) · CBS · geraadpleegd op
- Mondzorg (verzekerde zorg), laatst gewijzigd 15-01-2026 · Zorginstituut Nederland · geraadpleegd op
- Bijzondere tandheelkunde · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op
- Parodontitis (vergevorderde tandvleesontsteking) · KNMT · geraadpleegd op
- Krijg ik tandartskosten vergoed?, gewijzigd 02-01-2026 · Rijksoverheid · geraadpleegd op
- Tandarts in de basisverzekering · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op
- Besluit zorgverzekering, art. 2.7 (versie geldend vanaf 01-07-2026) · Overheid (wetten.overheid.nl) · geraadpleegd op
- Aanvullende tandartsverzekering · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op
- Prestatie- en tariefbeschikking tandheelkundige zorg - TB/REG-26616-01 (geldig 1-1-2026 t/m 31-12-2026) · NZa · geraadpleegd op
- Prestatie- en tariefbeschikking tandheelkundige zorg - TB/REG-27619-01 (geldig 1-1-2027 t/m 31-12-2027, vastgesteld 30-6-2026) · NZa · geraadpleegd op
- Tarievenboekje 2025 (checklist p. 7, MT-kosten p. 12) · KNMT · geraadpleegd op
- Veelgestelde vragen · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op
Hoe we onze informatie maken en controleren, lees je bij de redactie.
Een vraag over je eigen situatie?
Bij een consult bekijken we je gebit en je wensen. Daarna krijg je een plan en een begroting, zodat je vooraf weet waar je aan toe bent.