Wat is normaal na het trekken van je verstandskies, en wat mag je eten?

Op deze pagina
Kort antwoord
Pijn, zwelling en moeite met je mond opendoen zijn volgens de Nederlandse richtlijn het ergst op dag 2 tot 3 en nemen daarna af. Spoel de eerste 24 uur niet, en eet volgens de Britse NHS zacht of vloeibaar tot kauwen weer prettig gaat. Begint er na 2 tot 3 dagen juist hevige pijn, dan kan het een droge kom (dry socket) zijn: neem contact op met je tandarts. Wordt de pijn of zwelling na drie dagen erger, of krijg je koorts of moeite met slikken: Neem dezelfde dag contact op met je tandarts; buiten openingstijden met de spoedregeling van je tandarts of de huisartsenpost. Moeite met slikken of ademen: bel 112.
Wat is normaal na het trekken van een verstandskies?
Het trekken gebeurt onder verdoving. Als die is uitgewerkt, voel je de wond. Volgens de Nederlandse richtlijn voor verstandskiezen (KIMO) zijn pijn, zwelling en moeite met het openen van je mond het ergst op dag 2 tot 3. Daarna nemen ze af. De KNMT noemt ook dat de wond de eerste 2 à 3 dagen kan zwellen. Hoe het bij jou verloopt, hangt af van de kies en van hoe moeilijk het trekken was.
In de holte vormt zich een bloedprop. Die beschermt de wond terwijl die geneest. Raakt die bloedprop los of lost hij op, dan kan er na een paar dagen heftige pijn ontstaan. Dat heet een droge kom of dry socket.
| Wat je merkt | Wat het kan betekenen | Wat je doet |
|---|---|---|
| Pijn en zwelling, het ergst op dag 2 tot 3 | Een gewone reactie op de ingreep | Volg de nazorginstructies van je tandarts |
| Hevige pijn die 2 tot 3 dagen na het trekken begint | Mogelijk een droge kom (dry socket) | Neem contact op met je tandarts |
| Pijn of zwelling die na drie dagen erger wordt | De genezing verloopt niet zoals verwacht | Neem contact op met je tandarts |
| Koorts, een toenemende zwelling of moeite met slikken | Mogelijk een ontsteking | Neem dezelfde dag contact op met je tandarts; buiten openingstijden met de spoedregeling van je tandarts of de huisartsenpost. Moeite met slikken of ademen: bel 112. |
Wat mag je eten na het trekken van een verstandskies?
De eerste 24 uur spoel je je mond niet. Volgens de Nederlandse richtlijn vergroot spoelen de kans op nabloeden. Bloedt de wond, leg er dan een schoon gaasje of een schone zakdoek op en bijt daar een half uur stevig op. De dag na de behandeling maak je je mond weer goed schoon, ook de kies naast de wond.
De KNMT geeft drie leefregels. Eet en drink niets warms tot de verdoving is uitgewerkt. Rook en drink de eerste dag zo min mogelijk alcohol. En laat de bloedprop met rust, want die beschermt het bot.
Over eten zelf geeft de Britse NHS een advies. Eet zacht of vloeibaar tot kauwen weer prettig gaat. Vermijd harde of krokante dingen, noten en zaden. Drink geen alcohol en geen hete dranken. Vraag je tandarts daarnaast om nazorginstructies op papier, dan hoef je het na afloop niet te onthouden.
Vragen voor je tandarts
- Wanneer mag ik weer eten en drinken, en wat kan ik de eerste dagen het best eten?
- Wanneer mag ik de wond schoonmaken, en hoe?
- Mag ik mijn andere tanden gewoon poetsen?
- Wat doe ik als de wond opnieuw gaat bloeden?
- Welke pijnstiller mag ik gebruiken naast mijn eigen medicijnen?
- Wanneer en bij wie kan ik terecht als ik twijfel?
Zwelling na het trekken van een verstandskies
Zwelling in de eerste dagen kan normaal zijn; volgens de Nederlandse richtlijn vermindert koelen de zwelling. Het wordt een reden om contact op te nemen als de pijn of zwelling na drie dagen erger wordt in plaats van minder, als je koorts krijgt, of als je moeite krijgt met slikken of je mond opendoen.
Neemt de zwelling toe of krijg je koorts? Neem dezelfde dag contact op met je tandarts; buiten openingstijden met de spoedregeling van je tandarts of de huisartsenpost. Moeite met slikken of ademen: bel 112.
Dry socket na een verstandskies
Bij een droge kom ontbreekt de bloedprop in de wond helemaal of gedeeltelijk. Volgens een Cochrane-review begint het meestal 2 tot 3 dagen na de ingreep met hevige pijn, soms met een slechte adem. Denk je aan een droge kom, neem dan contact op met je tandarts. Die kan de wond bekijken en behandelen. Wacht niet af tot het vanzelf overgaat.
Dezelfde review noemt hoe vaak het voorkomt: bij 1 tot 5% van de gewone extracties, en tot boven de 30% bij chirurgisch verwijderde verstandskiezen. In een meta-analyse van 28 studies naar ingesloten verstandskiezen in de onderkaak was dat gemiddeld 6,7%. Rokers hadden in een review van 11 studies ruim drie keer zoveel kans op een droge kom. Bij vrouwen die de anticonceptiepil gebruiken, kwam een droge kom na het verwijderen van een ingesloten verstandskies in de onderkaak vaker voor.
Hechtingen na het trekken van een verstandskies
Of de wond wordt gehecht, hangt af van hoe de kies is getrokken. Bij gewoon trekken (H11, €56,26 in 2026) horen volgens de NZa het eventuele hechten, het hechtmateriaal en het schoonmaken van de wond bij het tarief. Bij trekken met chirurgie (H35, €90,02) wordt het tandvlees vaak opengeklapt of bot weggeboord; ook daar hoort zo nodig hechten bij.
Of jouw hechtingen vanzelf oplossen of later worden verwijderd, verschilt per hechtmateriaal. Onze bronnen zeggen daar niets over. Vraag het na bij je behandelaar, en vraag of je daarvoor een afspraak moet maken.
Hoe lang duurt het herstel na het trekken van een verstandskies?
Hoe lang het herstel in totaal duurt, verschilt per persoon en per kies. De Nederlandse richtlijn beschrijft het verloop: de klachten zijn het ergst op dag 2 tot 3 en gaan daarna langzaam weg. Je behandelaar weet hoe moeilijk het trekken was en kan zeggen wat je kunt verwachten.
Tegen de pijn: volg de bijsluiter of het advies van je tandarts. Gebruik je medicijnen, vertel dat dan vooraf. Antibiotica zijn volgens de Nederlandse richtlijn normaal gesproken niet nodig. In een Cochrane-review van 23 studies moesten 19 mensen antibiotica nemen om één infectie na het verwijderen van een ingesloten verstandskies te voorkomen.
Soms komt bij het verwijderen de zenuw bloot te liggen. Dat geeft een doof of prikkelend gevoel van de halve onderlip of kin. Volgens de richtlijn verdwijnt dat meestal binnen een paar weken, en is de kans op een blijvende gevoelsstoornis zeer klein. In een review van 44.171 verwijderde verstandskiezen in de onderkaak ontstond bij 1,20% een tijdelijke en bij 0,28% een blijvende gevoelsstoornis van onderlip of kin. Blijvend letsel aan de zenuw van de tong lag in een andere review tussen 0,07 en 0,28%, afhankelijk van de techniek.
Goed doorgebroken
Half doorgebroken
Ingesloten, schuin
- Buurkies (tweede kies)
- Verstandskies, op gelijke hoogte
- Flapje tandvlees over de kies
- Hier blijven etensresten en bacteriën achter
- Verstandskies ligt schuin in het kaakbot
- Druk op de buurkies
Nazorg na het trekken: wat hoort bij het tarief?
Heb je klachten, dan neem je volgens de Nederlandse richtlijn de eerste 30 dagen contact op met de tandarts of kaakchirurg die de kies verwijderde, ook als dat buiten kantooruren is. Daarna kun je bij je eigen tandarts terecht.
Ga je met een probleem terug naar de tandarts die de kies heeft getrokken, dan geldt een NZa-regel. Een consult op jouw initiatief (C003, €28,51) mag die tandarts niet rekenen als het probleem voortkomt uit een behandeling die hij in de afgelopen twee maanden heeft gedaan. Een controle van de wond binnen die periode staat dus niet als C003 op je rekening.
Moet je buiten de gewone praktijkuren worden geholpen, dan kan een toeslag gelden (C021, €31,51). Vanaf 18 jaar valt specialistische kaakchirurgie onder de basisverzekering; een ongecompliceerde extractie bij de tandarts niet. Wat de praktijk zelf over nazorg zegt, lees je op garantie en nazorg.
Moet je verstandskies nog worden getrokken? Wanneer dat nodig is en hoe het gaat, lees je in verstandskies trekken. Wat het kost, staat in wat kost verstandskies trekken. Over het trekken van een gewone tand of kies lees je in kies trekken.
Veelgestelde vragen
Wat mag je eten na het trekken van een verstandskies?
Volgens de Britse NHS eet je zacht of vloeibaar tot kauwen weer prettig gaat, zonder harde of krokante dingen, noten of zaden, en zonder alcohol of hete dranken. De KNMT raadt aan niets warms te eten of te drinken tot de verdoving is uitgewerkt.
Hoe lang blijft de wang dik na het trekken van een verstandskies?
Volgens de Nederlandse richtlijn zijn pijn en zwelling het ergst op dag 2 tot 3 en nemen ze daarna af. Wordt het na drie dagen erger, of krijg je koorts? Neem dezelfde dag contact op met je tandarts; buiten openingstijden met de spoedregeling van je tandarts of de huisartsenpost. Moeite met slikken of ademen: bel 112.
Hoe herken je een dry socket?
Aan hevige pijn die meestal 2 tot 3 dagen na het trekken begint, soms met een slechte adem. Neem dan contact op met je tandarts.
Welke pijnstiller na het trekken van een verstandskies?
Volg de bijsluiter of het advies van je tandarts. Vertel vooraf welke medicijnen je gebruikt.
Moeten de hechtingen eruit?
Dat hangt af van het hechtmateriaal. Vraag het je behandelaar.
Betaal ik voor een controle van de wond?
Een consult (C003) mag dezelfde tandarts niet rekenen voor een probleem dat voortkomt uit een behandeling van de afgelopen twee maanden.
Laatst bijgewerkt:
Bronnen
- Verstandskiezen trekken · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op
- Klinische praktijkrichtlijn Derde molaar (2020): Aan de slag met de richtlijn (samenvatting aanbevelingen en patiënteninformatie) · KIMO (Kennisinstituut Mondzorg); richtlijn ontwikkeld door een werkgroep van de NVMKA · geraadpleegd op
- Wisdom tooth removal (Page last reviewed: 12 June 2024) · NHS (National Health Service, Verenigd Koninkrijk) · geraadpleegd op
- Daly BJ, 2022. Daly BJ e.a. Local interventions for the management of alveolar osteitis (dry socket). Cochrane Database Syst Rev 2022;9(9):CD006968 · Cochrane · geraadpleegd op
- Kostares E, 2024. Kostares E e.a. Prevalence of fibrinolytic alveolitis following extraction of impacted mandibular third molars: A systematic review and meta-analysis. J Stomatol Oral Maxillofac Surg 2024;125(4S):101810 · peer-reviewed (systematische review met meta-analyse) · geraadpleegd op
- Kuśnierek W, 2022. Kuśnierek W e.a. Smoking as a Risk Factor for Dry Socket: A Systematic Review. Dent J (Basel) 2022;10(7):121 · peer-reviewed (systematische review met meta-analyse) · geraadpleegd op
- Xu JL, 2015. Xu JL e.a. Effect of oral contraceptive use on the incidence of dry socket in females following impacted mandibular third molar extraction: a meta-analysis. Int J Oral Maxillofac Surg 2015;44(9):1160-5 · peer-reviewed (meta-analyse) · geraadpleegd op
- Lodi G, 2021. Lodi G e.a. Antibiotics to prevent complications following tooth extractions. Cochrane Database Syst Rev 2021;2(2):CD003811 · Cochrane · geraadpleegd op
- Kang F, 2020. Kang F e.a. Determining the risk relationship associated with inferior alveolar nerve injury following removal of mandibular third molar teeth: A systematic review. J Stomatol Oral Maxillofac Surg 2020;121(1):63-69 · peer-reviewed (systematische review) · geraadpleegd op
- Lee J, 2023. Lee J e.a. Incidence of lingual nerve damage following surgical extraction of mandibular third molars with lingual flap retraction: A systematic review and meta-analysis. PLoS One 2023;18(2):e0282185 · peer-reviewed (systematische review met meta-analyse) · geraadpleegd op
- Prestatie- en tariefbeschikking tandheelkundige zorg - TB/REG-26616-01 (geldig 1-1-2026 t/m 31-12-2026) · NZa · geraadpleegd op
- Prestatie- en tariefbeschikking tandheelkundige zorg - TB/REG-27619-01 (geldig 1-1-2027 t/m 31-12-2027, vastgesteld 30-6-2026) · NZa · geraadpleegd op
- Besluit zorgverzekering, art. 2.7 (versie geldend vanaf 01-07-2026) · Overheid (wetten.overheid.nl) · geraadpleegd op
- Krijg ik tandartskosten vergoed?, gewijzigd 02-01-2026 · Rijksoverheid · geraadpleegd op
- Tandarts in de basisverzekering · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op
Hoe we onze informatie maken en controleren, lees je bij de redactie.
Een vraag over je eigen situatie?
Bij een consult bekijken we je gebit en je wensen. Daarna krijg je een plan en een begroting, zodat je vooraf weet waar je aan toe bent.