Wat is een inlay of onlay, en wanneer is het beter dan een kroon?

De NZa kent twee soorten inlays. Een composiet inlay (R08, R09 en R10) wordt gemaakt, buiten de mond nagehard en in dezelfde zitting geplaatst. Een inlay van gegoten metaal, kunststof of (glas)keramiek (R11, R12 en R13) wordt meestal in een lab gemaakt; bij die codes hoort een noodvoorziening voor de tijd tot de inlay klaar is.

Het cijfer in de omschrijving gaat over het aantal vlakken van de kies dat de inlay vervangt: één, twee of drie. Hoe meer vlakken, hoe hoger het tarief. Bij beide soorten kunnen materiaal- en techniekkosten apart worden gerekend, tegen inkoopprijs.

Het verschil zit vooral in hoeveel van je eigen kies blijft staan. Voor een inlay wordt alleen de holte voorbereid. Voor een onlay gaat er ook wat van een knobbel af. Voor een kroon wordt de kies rondom of op minstens drie volledige vlakken beslepen. Beslijpen is onomkeerbaar.

• Een inlay of onlay kan passen als een vulling te groot wordt, maar de rest van de kies nog sterk genoeg is.
• Een kroon kan passen als er weinig eigen kies over is, of als de kies verzwakt is, bijvoorbeeld na een breuk of een wortelkanaalbehandeling.
• Een gewone vulling past als de holte klein genoeg is om direct in de mond te vullen.

Welke keuze bij jouw kies past, beoordeelt de tandarts na onderzoek. Een kroon blijft volgens de KNMT, afhankelijk van de gezondheid van de tand eronder, vele jaren zitten.

Voor keramische inlays en onlays zijn er cijfers. In een meta-analyse van 14 studies zat na 5 jaar nog 92 tot 95% en na 10 jaar 91% van de inlays en onlays van glaskeramiek en veldspaatporselein. De meest voorkomende oorzaak van falen was breuk of afbrokkelen (4%), daarna problemen met de zenuw (3%). Voor composiet inlays geeft deze bron geen cijfer, dus dat noemen we niet.

Een review van 9 studies vond een gemiddelde overleving van 90,89% voor inlays, 93,50% voor onlays en 95,38% voor kronen. De studies verschilden volgens de auteurs te veel om de soorten restauraties echt met elkaar te vergelijken.