# Tandenknarsen (bruxisme): waar komt het door en welk bitje helpt? ## Kort antwoord Bruxisme is onbewust knarsen of klemmen met je tanden, overdag of 's nachts. Volgens de KNMT beschermt een opbeetplaat, ook wel knarsbitje, tegen slijtage van het gebit; in onderzoek is nog niet aangetoond dat hij slijtage vermindert. Knarsen heeft echte gevolgen: in een studie over 20 jaar was de kans dat een porseleinen facing faalde bij knarsen 7,7 keer zo groot. Waarom iemand knarst, verschilt per persoon; je tandarts kijkt met je wat er bij jou speelt. ## Wat is bruxisme? [Bruxisme](https://tandkoning.nl/begrippenlijst#bruxisme) is het vakwoord voor tandenknarsen en kaakklemmen. Volgens de KNMT is knarsen het krachtig over elkaar schuiven van tanden en kiezen, en klemmen het krachtig op elkaar klemmen ervan. Knarsen gebeurt vooral 's nachts; klemmen kan ook overdag, bijvoorbeeld als je je concentreert. Meestal is het onschuldig, maar het kan slijtage, gebroken vullingen, kaakklachten en grotere kauwspieren geven. In een internationale consensus zien onderzoekers bruxisme bij verder gezonde mensen niet als een stoornis, maar als gedrag dat een risico kan zijn voor bepaalde klachten. Omdat het onbewust gebeurt, merken veel mensen het niet zelf. Soms hoort een partner het 's nachts. Soms ziet de tandarts bij de controle aan je tanden of je [beet](https://tandkoning.nl/begrippenlijst#occlusie) dat er veel kracht op komt. Echt vaststellen dat je 's nachts knarst, kan volgens de KNMT alleen met een slaaponderzoek. ## Tandenknarsen in je slaap 's Nachts knars je in je slaap, dus je merkt het op dat moment niet. Daarom draait de aanpak 's nachts vooral om bescherming: een opbeetplaat die je tanden en restauraties beschermt tegen de krachten van het knarsen. Overdag kun je wel op jezelf letten. Bewust worden van het knarsen of klemmen is volgens de KNMT de eerste stap. Merk je dat je klemt, laat je kaak dan even ontspannen, met je tanden los van elkaar. ## Waar komt tandenknarsen door? Vaak is er niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen; meestal spelen volgens de KNMT meerdere factoren mee. Slaapstoornissen, stress, alcohol, roken en bepaalde medicijnen en drugs worden ermee in verband gebracht. Een overzicht van onderzoek uit 2007 tot en met 2016 vond bij volwassenen stress, tabak, alcohol, koffie, slaapapneu en angststoornissen als belangrijke factoren. Wat je wel kunt doen: vertel je tandarts dat je knarst of klemt, en noem wat je zelf opvalt. Bijvoorbeeld of je 's ochtends een moe of stijf gevoel in je kaak hebt, of je partner het hoort, en of het erger is in drukke periodes. Samen kijk je wat er bij jou speelt en wat helpt. Heb je pijn in je kaak die erger wordt, een zwelling of koorts? Neem dezelfde dag contact op met je tandarts; buiten openingstijden met de spoedregeling van je tandarts of de huisartsenpost. Moeite met slikken of ademen: bel 112. ## Wat doet knarsen met je tanden, facings en kronen? Bij knarsen komt er veel kracht op je tanden, ook op facings, kronen en implantaten. Facings kunnen dan loslaten of breken. In een studie over 20 jaar naar porseleinen facings was de kans op falen bij mensen die knarsten 7,7 keer zo groot. Ook keramiek kan barsten als je sterk knarst of klemt zonder opbeetplaat. Knarsen en behandelingen | Behandeling | Wat knarsen kan doen | Wat helpt | | --- | --- | --- | | Porseleinen of E.max facings | Kans op falen 7,7 keer zo groot (studie over 20 jaar) | Opbeetplaat voor de nacht | | Composiet facings | Randjes kunnen afbreken | Opbeetplaat; kleine schade herstellen bij de controle | | Kronen | Keramiek kan barsten bij sterk knarsen | Opbeetplaat; materiaalkeuze bespreken | | Implantaten | Er komt veel kracht op de kroon | Knarsen vooraf bespreken | Overweeg je [facings](https://tandkoning.nl/facings), [kronen](https://tandkoning.nl/kronen-en-bruggen) of [implantaten](https://tandkoning.nl/implantaten), vertel dan vooraf dat je knarst. Dan houden we er rekening mee in het plan en het materiaal. Lees ook [hoe lang gaan facings mee](https://tandkoning.nl/kennisbank/hoe-lang-gaan-facings-mee) en, voor kronen, [zirkonium of porseleinen kroon](https://tandkoning.nl/kennisbank/zirkonium-of-porseleinen-kroon). ## Hoeveel maakt knarsen uit? De beste cijfers gaan over porseleinen facings. In een studie over 20 jaar zat na 10 jaar nog 93,5% en na 20 jaar ongeveer 83% van de facings. Bij mensen die knarsten, was de kans op falen 7,7 keer zo groot. Dat laat zien hoeveel knarsen uitmaakt, juist bij een behandeling die lang moet meegaan. Breekt er toch een stukje van een facing of kroon af? Neem contact op met je tandarts. Een composiet facing kunnen we meestal bijwerken met nieuw composiet. Bij een grotere breuk in keramiek is meestal een nieuwe facing of kroon nodig. ## Welk bitje helpt bij tandenknarsen? Een [opbeetplaat](https://tandkoning.nl/begrippenlijst#opbeetplaat), ook wel knarsbitje, is een op maat gemaakte kunststof plaat die je 's nachts draagt. Hij beschermt je tanden, facings of kronen tegen knarsen. De plaat is bedoeld als bescherming: hij ligt tussen je boven- en ondertanden. 1. Consult. We bekijken je tanden en je beet, en bespreken wat je merkt. 2. Scan of afdruk. Daarmee wordt de opbeetplaat op maat gemaakt. 3. Passen. We passen de plaat en controleren of je beet er goed op sluit. 4. Controle. Bij je periodieke controle kijken we hoe de plaat en je tanden erbij liggen. In winkels en online worden ook kant-en-klare bitjes verkocht. Over zulke bitjes hebben we geen onderzoek in onze bronnen. Een opbeetplaat van de tandarts is op maat gemaakt voor jouw gebit en beet. Twijfel je, laat dan eerst kijken voordat je zelf iets koopt. Eerlijk is ook: de KNMT noemt de opbeetplaat een bescherming tegen gebitsslijtage, maar in onderzoek is nog niet aangetoond dat een opbeetplaat slijtage vermindert. Een review van 37 studies vond geen enkele studie die de slijtage bij knarsen mat. Bijwerkingen werden niet gevonden, maar ook slecht bijgehouden. ## Wat kost een knarsbitje? Een beetbeschermingsplaat van harde kunsthars kost in 2026 €82,52 ([G69](https://tandkoning.nl/tarieven/g69)), inclusief de afdrukken, het plaatsen en de instructies. Vanaf 1 januari 2027 is het tarief voor een beetbeschermingsplaat €85,02 (+3,0%). Gaat er eerst een functieonderzoek van het kauwstelsel aan vooraf, dan kan het een stabilisatieopbeetplaat worden: €202,55 ([G62](https://tandkoning.nl/tarieven/g62)). Een opbeetplaat wordt in een lab gemaakt, dus naast het honorarium komen er materiaal- en techniekkosten bij. Die rekenen we door tegen inkoopprijs. Kost je behandeling €250 of meer, dan krijg je vooraf een begroting. Vanaf 18 jaar vergoedt de basisverzekering maar een paar onderdelen van de mondzorg, zoals een kunstgebit (ook op implantaten) met een eigen bijdrage en specialistische kaakchirurgie. Een opbeetplaat hoort daar niet bij. Een aanvullende tandartsverzekering vergoedt soms een deel, meestal tot een maximumbedrag per jaar. Check je polis vóór de behandeling. ## Tandenknarsen bij een kind Ook kinderen kunnen knarsen. Of er iets aan gedaan moet worden, is per kind verschillend; daarover hebben we geen onderzoek in onze bronnen. Hoor of zie je dat je kind knarst, noem het dan bij de controle. De tandarts kijkt naar de tanden en zegt of er iets nodig is. Ben je jonger dan 18, dan vergoedt de basisverzekering de meeste mondzorg. Kronen, bruggen en implantaten alleen bij voortanden die niet zijn aangelegd of die je door een ongeval bent verloren. Je kind inschrijven kan bij [onze praktijk in Nieuwerkerk aan den IJssel](https://tandkoning.nl/tandarts-nieuwerkerk-aan-den-ijssel). ## Veelgestelde vragen ### Wat is bruxisme? Onbewust knarsen of klemmen met je tanden, overdag of 's nachts. Veel mensen merken het niet zelf. ### Welk bitje helpt tegen tandenknarsen? Een op maat gemaakte opbeetplaat die je 's nachts draagt. Die beschermt je tanden, facings en kronen tegen knarsen. ### Waar komt tandenknarsen door? Meestal spelen meerdere factoren mee. Volgens de KNMT worden slaapstoornissen, stress, alcohol, roken en bepaalde medicijnen en drugs ermee in verband gebracht. Bespreek met je tandarts wat er bij jou speelt. ### Kan ik facings nemen als ik knars? Dat kan, maar de kans op falen is veel groter: in één studie 7,7 keer bij porseleinen facings. Een opbeetplaat voor de nacht beschermt ze. ### Wat kost een knarsbitje? Een beetbeschermingsplaat ([G69](https://tandkoning.nl/tarieven/g69)) kost €82,52 in 2026; een stabilisatieopbeetplaat na functieonderzoek ([G62](https://tandkoning.nl/tarieven/g62)) €202,55. Er komen materiaal- en techniekkosten bij, omdat de plaat in een lab wordt gemaakt. ### Mijn kind knarst. Moet ik me zorgen maken? Noem het bij de controle. De tandarts kijkt naar de tanden en zegt of er iets nodig is. Onder de 18 valt de meeste mondzorg onder de basisverzekering. Laatst bijgewerkt: 30 oktober 2026 ## Bronnen 1. [Tandenknarsen en kaakklemmen (bruxisme)](https://www.allesoverhetgebit.nl/alles-over-mondgezondheid/aandoeningen/tandenknarsen-en-kaakklemmen-bruxisme) · KNMT · geraadpleegd op 30 oktober 2026 2. Lobbezoo F, 2018. [Lobbezoo F e.a. International consensus on the assessment of bruxism: Report of a work in progress. J Oral Rehabil 2018;45(11):837-844](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29926505/) · consensus (internationale bruxisme-consensus) · geraadpleegd op 30 oktober 2026 3. Kuhn M, 2018. [Kuhn M, Türp JC. Risk factors for bruxism. Swiss Dent J 2018;128(2):118-124](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29533049/) · peer-reviewed (review op basis van systematisch literatuuronderzoek) · geraadpleegd op 30 oktober 2026 4. Riley P, 2020. [Riley P e.a. Oral splints for temporomandibular disorder or bruxism: a systematic review. Br Dent J 2020;228(3):191-197](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32060462/) · peer-reviewed (systematische review) · geraadpleegd op 30 oktober 2026 5. Beier US, 2012. [Beier US e.a. Porcelain laminate veneers for up to 20 years. Int J Prosthodont 2012;25(1):79-85](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22259802/) · peer-reviewed (één centrum, retrospectief) · geraadpleegd op 29 oktober 2026 6. [Facing](https://www.allesoverhetgebit.nl/alles-over-mondgezondheid/behandelingen/facing/) · KNMT · geraadpleegd op 30 oktober 2026 7. [Materiaal- en techniekkosten](https://www.allesoverhetgebit.nl/alles-over-kosten-en-vergoedingen/alles-over-de-rekening/materiaal-en-techniekkosten/) · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op 29 oktober 2026 8. [Mondzorg (verzekerde zorg), laatst gewijzigd 15-01-2026](https://www.zorginstituutnederland.nl/verzekerde-zorg/m/mondzorg) · Zorginstituut Nederland · geraadpleegd op 30 oktober 2026 9. [Aanvullende tandartsverzekering](https://www.allesoverhetgebit.nl/alles-over-kosten-en-vergoedingen/vergoedingen-mondzorg/aanvullende-tandartsverzekering/) · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op 29 oktober 2026 10. [Veelgestelde vragen](https://www.allesoverhetgebit.nl/alles-over-de-tandartspraktijk/de-tandartspraktijk/veelgestelde-vragen) · KNMT (allesoverhetgebit.nl) · geraadpleegd op 29 oktober 2026 Hoe we onze informatie maken en controleren, lees je bij [de redactie](https://tandkoning.nl/redactie). --- HTML-versie van deze pagina: https://tandkoning.nl/kennisbank/tandenknarsen